Voor wie

Een bron vastleggen voordat hij verandert

Pagina’s worden herschreven en offline gehaald, meestal zonder dat er iets bij staat. Een clip met de bron-URL, de publicatiedatum en de volledige tekst is een vastlegging waar je later naar kunt wijzen, en die staat op je eigen schijf. Het veld extraction noteert bovendien hoe de tekst is verkregen, zodat de notitie controleerbaar is.

Waarom een bron wegloopt

Een persbericht wordt bijgesteld, een alinea verdwijnt uit een nieuwsartikel, een tarieventabel op een bedrijfssite wordt vervangen. Zelden staat erbij dat er iets is veranderd, en de link die je in je aantekeningen had wijst nu naar de nieuwe versie. Als je een dag later navraag doet, is de zin die je citeerde niet meer terug te vinden.

Een schermafbeelding lost dat maar half op. Je kunt er niet in zoeken, de tekst is niet te kopiëren, en de datum die erop staat is de datum waarop jij keek, niet de publicatiedatum. Een bookmarkdienst schuift het probleem door naar een derde partij die kan sluiten of je account kan blokkeren, en dan ben je het hele dossier kwijt.

Het scherpst wordt het rond het wederhoor. Tussen het moment waarop je belt en het moment waarop je publiceert, zit precies de periode waarin een pagina wordt bijgewerkt: een bedrag verdwijnt, een functienaam verandert, een alinea wordt zachter geformuleerd. Wie de pagina vóór dat telefoontje heeft vastgelegd, kan de twee versies naast elkaar leggen. Wie dat niet deed, staat met een herinnering tegenover een pagina die iets anders zegt.

Wat de vastlegging bevat

• Publicatiedatum gelezen uit de metadata van de pagina, niet uit de lopende tekst
• Bron-URL in de frontmatter van elke notitie, dus de herkomst reist mee
• De volledige artikeltekst zonder de navigatie- en promoblokken die per bezoek verschillen
• Het veld extraction legt vast hoe de tekst is verkregen – dom of jsonld-articlebody
• Gewone bestanden: geen eigen formaat, geen account, geen dienst die toegang kan intrekken
• Op Reddit komen reacties mee als compacte draad, met de score per reactie
• Twee clips van hetzelfde adres zijn met elk diff-programma te vergelijken, dus een stille wijziging is aan te wijzen
• De extensie doet geen enkel netwerkverzoek: er is geen dienst die weet welke pagina’s jij vastlegt

---
title: "Toezichthouder scherpt regels voor datacenters aan"
source: "https://nos.nl/artikel/2508913"
date: "2024-06-11T14:22:00.000Z"
extraction: "dom"
---

De nieuwe voorwaarden gelden vanaf 1 januari en raken vergunningen die al
zijn afgegeven, aldus de toezichthouder in een toelichting.

Een dossier inrichten

Vastleggen werkt alleen als het niets kost op het moment zelf. Deze instellingen halen elke handeling weg tussen “dit is misschien belangrijk” en een bestand op je schijf.

1. Open Opties met een rechtermuisklik op het icoon en zet de bestemming op een map op je schijf, met per verhaal een eigen submap.
2. Zet wat een klik op het icoon doet op “opslaan in map”. Vastleggen moet één beweging zijn: twijfel je of je het nodig hebt, dan is de goedkoopste uitkomst dat je het toch doet.
3. Zet het sjabloon voor de bestandsnaam op {date}-{domain}-{title}. De datum is die van je clip; daarmee staat het moment van vastleggen in de naam, los van de publicatiedatum die in het bestand zelf staat.
4. Zet alle frontmatter-velden aan, extraction inbegrepen. Dat veld is je aantekening over hoe de tekst uit de pagina kwam, en dat is precies wat je nodig hebt als een redacteur of een jurist er later naar vraagt.
5. Controleer Alt+Shift+M in chrome://extensions/shortcuts. Op een dag waarop het snel gaat, is de sneltoets het verschil tussen wel en niet vastleggen.
6. Leg vóór het eerste telefoontje vast wat je gaat voorleggen: de pagina met het bedrag, de functienaam, de voorwaarde. Daarna opnieuw ophalen kost één toets en levert je een tweede bestand op om mee te vergelijken.

Instellingen voor onderzoek

Wat hier anders is dan bij lezen voor je plezier: het moment van vastleggen moet in de naam staan, en er mag niets tussen jou en de schijf zitten.

--- 2026-03-04-toezichthouder-opent-onderzoek.md
+++ 2026-03-25-toezichthouder-opent-onderzoek.md
@@
 date: "2026-03-04T09:12:00.000Z"
@@
-Het onderzoek richt zich op afspraken uit de jaren 2023 tot en met 2025.
+Het onderzoek richt zich op afspraken uit 2024.
@@
+Correctie 25 maart: in een eerdere versie stond een verkeerde periode.

De publicatiedatum in de frontmatter is niet meegewijzigd. De tekst wel.

Drie keer in een verhaal

De pagina vóór het telefoontje

Je gaat een bedrijf om een reactie vragen over de voorwaarden op hun eigen site. Voordat je belt, haal je die pagina op: de tekst, het adres en de datum die de pagina opgaf komen in één bestand in de map van het verhaal.

Drie weken later staat er een andere formulering. Je haalt hem opnieuw op – het tweede bestand komt genummerd naast het eerste – en een diff laat regel voor regel zien wat er is veranderd. Dat is iets anders dan zeggen dat er iets veranderd is: je kunt aanwijzen wat.

Een draad waarin de eerste melding staat

Het eerste signaal over een storing staat niet in een bericht maar in een forumdraad, waar de reactie die het probleem juist beschrijft ergens in het midden staat. Je haalt de draad op. De reacties komen mee als geneste blokken met hun score, dus de volgorde en het gewicht blijven zichtbaar.

Zo’n draad is vaak binnen een week opgeschoond of gesloten. Wat je hebt is een tekstbestand met het adres en het tijdstip erbij – genoeg om er later naar te verwijzen, ook als de oorspronkelijke pagina niet meer bestaat.

Een dossier dat doorzoekbaar wordt

Aan het eind van een onderzoek staan er zestig clips in de map van het verhaal: berichten, voorwaarden, jaarverslagpagina’s en documentatie. Je zoekt met een gewoon zoekprogramma op een naam die op meerdere plekken opdook, en krijgt terug in welke bestanden hij staat.

Twintig bladwijzers en veertig schermafbeeldingen kunnen dat niet, want daar valt niet in te zoeken. Dit wel, omdat het platte tekst is – en het blijft werken zonder verbinding en zonder dienst die ertussen zit.

Tegenover de gebruikelijke manieren

Elke redactie gebruikt deze vijf naast elkaar, en dat is verstandig: ze leggen niet hetzelfde vast. Wat ze opleveren en wat ze kosten:

Als de vastlegging niet lukt

Op de rubriekspagina zegt hij “geen artikel”

Een rubriek, een tijdlijn of een zoekresultaat bestaat vooral uit koppen die links zijn, en boven ongeveer een kwart links stopt de extractie met opzet. Op de gemeten Europese corpora lag het aandeel links bij echte artikelen tussen 0,036 en 0,064; een overzicht zit daar ver boven. Klik door naar het bericht zelf. Wil je juist de rubriekspagina vastleggen zoals hij op dat moment was, dan is een schermafbeelding of een archiefdienst daar het geschikte gereedschap.

Het artikel is maar half meegekomen

Bij een pagina die de rest van de tekst pas na een klik of na een aanmeldverzoek toont, staat die rest op het moment van ophalen niet in de DOM. Klap alles open, log in als je toegang hebt, en haal dan opnieuw op. Wat je krijgt is altijd wat de browser heeft gerenderd – nooit meer, maar ook nooit iets wat de extensie erbij heeft bedacht.

De publicatiedatum ontbreekt of ziet er verkeerd uit

Het veld komt uit de metadata van de pagina, in een vaste volgorde, en blijft leeg als er niets staat. Sommige sites zetten daar de datum van de laatste bewerking neer in plaats van die van publicatie, en dat is dan wat je krijgt: de extensie neemt over wat de site opgeeft en corrigeert niets. De dag van je eigen clip staat los daarvan in de bestandsnaam.

Kan iemand zien welke pagina’s ik vastleg?

Niet via de extensie. Ze doet geen enkel netwerkverzoek, houdt geen statistieken bij en heeft geen account. Wat er wél gebeurt, gebeurt buiten haar om: de site zelf ziet je bezoek zoals altijd, en je browser en netwerk zien wat ze altijd zien. Het ophalen en het opslaan voegen daar niets aan toe.

Wat het niet is

Dit is geen webarchief. Het bewaart de tekst en niet de pagina zoals die werd getoond: geen opmaak, geen schermafbeeldingen, geen bestanden erbij. Het is ook geen bewijsmiddel met tijdstempel van een derde partij – de datum in de frontmatter komt van de pagina zelf en {date} is de dag van je clip. Voor een visuele of juridisch harde vastlegging gebruik je daarnaast een archiefdienst.

Vragen