Voor wie

Bronmateriaal dat citeerbaar blijft

Wat je als schermafbeelding of bladwijzer bewaart, is precies op het moment van toeschrijven onbruikbaar: je weet niet meer wie het schreef en wanneer. Markdown met frontmatter houdt title, author, date en source bij elkaar in hetzelfde bestand als de tekst, en de auteursherkenning filtert sectiekoppen en knopteksten eruit in plaats van er maar iets neer te zetten.

Waar een citaat zijn herkomst verliest

Onderzoek verzamelt zich in stukjes: een alinea in een document, een schermafbeelding in een map, twintig tabbladen die je openhoudt tot je computer opnieuw start. Als je maanden later gaat schrijven, is de vraag nooit “wat stond er” maar “waar stond dat, en van wanneer is het”. Die vraag kost per citaat een kwartier zoeken, en soms is het antwoord dat de pagina niet meer bestaat.

Een clipper die de auteur wél invult maakt het niet altijd beter. Veel gereedschap pakt de eerste tekst die op een naam lijkt, en dan staat er een rubriekkop, de naam van de uitgever of het label van een deelknop in het author-veld. Zo’n veld is erger dan een leeg veld, want je vertrouwt het zonder na te kijken.

De rekening komt bij de eindredactie. Daar wordt per bewering gevraagd waar hij vandaan komt, en dan blijkt hoeveel je uit je hoofd hebt geparafraseerd. Een citaat dat je hebt overgetypt bevat na drie stappen bijna altijd een woord dat er niet stond, en de pagina waar het vandaan kwam is intussen misschien stil bijgewerkt. Tekst die als bestand bij je ligt, kun je letterlijk overnemen en met een tweede clip van hetzelfde adres naast elkaar leggen.

Wat elke clip meeneemt

• Title, author, date en source in de frontmatter van elke notitie
• De artikeltekst zonder navigatie, klaar om uit te citeren
• De auteursherkenning filtert sectiekoppen, uitgeversnamen en knopteksten weg
• Selectie ophalen om precies die ene alinea vast te leggen
• Een leesweergave om de clip te controleren voordat je hem opbergt
• Bestanden komen in je eigen map terecht, in een formaat waar geen leverancier over gaat
• Citeren gaat door kopiëren en niet door overtypen, dus er sluipt geen woord in dat er niet stond
• Twee clips van hetzelfde adres blijven naast elkaar staan, dus een stille wijziging in de bron wordt zichtbaar

---
title: "Waarom de bouwopgave vastloopt op grond, niet op geld"
source: "https://decorrespondent.nl/rubriek/wonen"
author: "Jelle Kamphuis"
date: "2024-02-19T06:00:00.000Z"
extraction: "dom"
---

De gemeente heeft de grondposities al in 2016 verworven, blijkt uit de
raadsstukken die wij opvroegen.

Inrichten voor één schrijfproject

De instellingen die hier tellen, gaan over terugvinden: welke map, welke naam en welke velden. Zet ze vóór het onderzoek begint, want een map van tweehonderd bestanden herbenoem je niet.

1. Open Opties met een rechtermuisklik op het icoon en maak per stuk of per hoofdstuk één map aan. Materiaal van twee projecten in één map is materiaal dat je bij geen van beide terugvindt.
2. Zet het sjabloon voor de bestandsnaam op {domain}-{title}. Bij het schrijven denk je in bronnen – “dat stond bij die krant” – en met het domein vooraan staan alle stukken van dezelfde bron bij elkaar.
3. Zet alle vijf frontmatter-velden aan. author en date zijn wat de eindredactie vraagt, source is waar je het terugvindt, en extraction is het antwoord op de vraag hoe de tekst uit de pagina is gekomen.
4. Laat de klik op het icoon het voorbeeldvenster openen. Bij bronmateriaal wil je vóór het opslaan zien of de auteur en de datum zijn gevonden; is het auteursveld leeg, dan weet je dat je die zelf moet vaststellen.
5. Gebruik de leesweergave in dat venster om te controleren of het artikel compleet is. Ontbreekt de tweede helft, dan stond die achter een “lees verder”-knop en klap je die eerst open.
6. Voeg regels toe voor de bronnen die je het vaakst gebruikt, met een eigen submap per bron, zodat een dossier zich vanzelf ordent terwijl je leest.

Instellingen voor schrijvers

Deze waarden gaan ervan uit dat je maanden na het lezen pas schrijft, en dat iemand anders daarna vraagt waar het vandaan komt.

---
title: "Hoe de subsidieregeling in de praktijk uitpakt"
source: "https://voorbeeld-instituut.nl/dossiers/subsidie"
author: ""
date: "2025-10-02T00:00:00.000Z"
extraction: "dom"
---

Boven de tekst stonden "Dossier Wonen", "Delen op LinkedIn" en de naam van
het instituut. Alle drie zien er in de HTML uit als een naamregel; geen van
drieën is een auteur. Er is er dus geen ingevuld.

Drie momenten in een stuk

De vraag van de eindredactie

Je hebt in de derde alinea een zin geciteerd uit een rapport dat je vier maanden geleden las. De eindredactie vraagt om de vindplaats. Je zoekt in de projectmap op drie woorden uit het citaat, vindt het bestand en hebt het adres, de auteur en de publicatiedatum in de kop staan.

Wat je daarnaast hebt, is de zin zelf, letterlijk. Bij een overgetypt citaat is de vraag altijd of er onderweg een woord is verschoven; bij een gekopieerde tekst niet, want er is nooit iemand tussen geweest die het opnieuw heeft ingetikt.

Een bron die tijdens het schrijven verandert

Je legt een productpagina vast op de dag dat je hem leest. Twee weken later, na je verzoek om een reactie, staat er een andere formulering. Je haalt de pagina opnieuw op; de tweede clip komt met een cijfer achter de naam naast de eerste te staan in plaats van eroverheen.

Twee tekstbestanden vergelijk je met elk diff-programma of met de vergelijkfunctie van je editor. Wat je dan ziet is niet een vermoeden dat er iets is aangepast, maar welke woorden zijn veranderd – met bij beide clips de datum waarop je ze ophaalde.

Achtergrond lezen voor een interview

De avond voor een gesprek lees je twaalf pagina’s over het onderwerp en haalt ze allemaal op met de sneltoets. Ze belanden in dezelfde map, elk met de auteur en de datum die de pagina opgaf, en zonder de menu’s en aanbevelingsblokken die het lezen van een uitdraai onmogelijk maken.

Tijdens het gesprek zoek je in die map op een term die valt, en hebt binnen een paar seconden de passage terug plus wie het schreef. Twaalf openstaande tabbladen kunnen dat niet, want daarin kun je niet in één keer zoeken.

Tegenover de gebruikelijke manieren

Elke schrijver gebruikt minstens drie van deze manieren tegelijk. Wat ze opleveren en wat ze kosten, ons eigen gereedschap inbegrepen:

Als de clip niet klopt

Het veld author is leeg gebleven

Dan noemde de pagina geen auteur op een plek die als auteur te lezen valt. Boven de tekst staan vaak een rubriekkop, een deelknop en de naam van de uitgevende partij, en die zien er in de HTML alle drie uit als een naamregel. De herkenning filtert die weg in plaats van er één van te kiezen, want een verkeerde naam in het veld vertrouw je zonder na te kijken. Vul de auteur zelf aan als je hem elders vindt; het is één regel YAML.

Er staat maar een deel van het artikel in

Bij een pagina die de tekst pas na “lees verder” of achter een aanmeldverzoek toont, staat de rest op het moment van ophalen niet in de DOM. De extensie neemt wat de browser heeft gerenderd en verzint de rest niet. Klap het artikel volledig open, of log in als je een abonnement hebt, en haal het dan opnieuw op.

Op een overzichtspagina wil hij niets ophalen

Een rubriekspagina, een zoekresultaat of een tijdlijn bestaat vooral uit koppen die links zijn. Zit meer dan ongeveer een kwart van de tekens in links, dan meldt de extensie “geen artikel” in plaats van je een lijst met kopregels te geven. Klik door naar het stuk zelf en haal het daar op – of selecteer het blok dat wel lopende tekst is.

De leesweergave toont iets anders dan het bestand

Dat is de bedoeling: de leesweergave laat dezelfde clip zien zonder de Markdown-tekens, zodat je de tekst beoordeelt en niet de opmaak. In het bestand staan dus wel de sterretjes rond vet, de blokhaken van links en de drie streepjes van de frontmatter. Wat je in de leesweergave leest, is wat er in het bestand staat – alleen zonder die tekens.

Wat het niet doet

De extensie herschrijft niets en vat niets samen: de artikeltekst wordt omgezet, niet geredigeerd. Ze bewaart de tekst en niet de vormgeving – geen opmaak, geen schermafbeeldingen, geen pdf. Noemt een pagina geen auteur, dan blijft het veld leeg in plaats van dat er iets plausibels wordt ingevuld. En op pagina’s zonder artikel, zoals een tijdlijn of een zoekresultaat, meldt ze dat er niets te halen valt.

Vragen