Voor wie

In één klik een hand-out van een webpagina

Een pagina die je rechtstreeks uit de browser afdrukt, neemt de menu’s, de cookiebalk en de advertenties mee op de hand-out. Clean Clipper drukt de clip af en niet de pagina: alleen de tekst, met de bron-URL erbij zodat de bronvermelding klopt. Wil je één oefening of één definitie, dan selecteer je die en haal je alleen de selectie op.

Waarom lesmateriaal rommelig wordt

Je vindt een goede uitleg, drukt hem af en krijgt vier pagina’s waarvan de eerste voor de helft uit een menu bestaat. Dan ga je knippen en plakken in een tekstverwerker, waarbij de opmaak meekomt uit de site en je alsnog handmatig kopjes maakt. Voor één les is dat een half uur dat niet aan de les zelf is besteed.

De bronvermelding gaat daarbij vaak verloren. Wat overblijft is een blad tekst zonder adres, en als een leerling vraagt waar het vandaan komt, moet je terugzoeken. Een jaar later wil je hetzelfde materiaal opnieuw gebruiken en blijkt de pagina verplaatst, terwijl je bestand geen enkele aanwijzing bevat waarheen.

En dan is er nog de klas zelf. Dezelfde tekst moet vaak in twee vormen bestaan: op papier voor de les, en digitaal voor leerlingen die met vergroting, een aangepast contrast of voorleessoftware werken. Een uitdraai van een webpagina is geen van beide goed – op papier staat het menu ertussen, en digitaal moet de hulpsoftware zich door datzelfde menu heen werken. Platte tekst is wél allebei: die druk je af én lees je voor.

Wat je in handen hebt

• Een printknop die de clip afdrukt en niet de pagina, zonder menu’s en banners
• De leesweergave toont het resultaat zonder Markdown-tekens voordat je print
• De bron-URL blijft in de notitie staan, dus bronvermelding kost geen moeite
• Selectie ophalen om precies één oefening of één definitie mee te nemen
• Tabellen met begrippen, jaartallen of eenheden blijven leesbaar staan
• Het bestand is gewone .md-tekst: leerlingen hebben er geen extensie voor nodig
• Dezelfde clip werkt op papier én met voorleessoftware, want er staat geen navigatie tussen de alinea’s
• Geen account, geen aanmelding en geen limiet – ook niet voor de leerling die het bestand krijgt

# De watersnood van 1953

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 vielen springtij en een
noordwesterstorm samen. In Zeeland, West-Brabant en op de Zuid-Hollandse
eilanden bezweken de dijken op honderden plaatsen.

## Waarom het venster in de canon staat

De ramp leidde tot het Deltaplan.

> Bron: entoen.nu/nl/watersnood1953 – opgehaald 2024-03-05

Een les voorbereiden

De instellingen die hier verschil maken, gaan over wat je op papier wilt zien: geen afbeeldingslinks, wel de bron, en een naam waarin je het volgend jaar terugvindt.

1. Open Opties met een rechtermuisklik op het icoon en zet de bestemming op een map per vak of per leerjaar. Wat je nu ordent, gebruik je volgend jaar opnieuw.
2. Zet het sjabloon voor de bestandsnaam op {title}-{domain}. Bij lesmateriaal zoek je op onderwerp en niet op datum, en het domein erachter zegt in één oogopslag of het van een museum, een omroep of een uitgever kwam.
3. Laat in de frontmatter in elk geval source en date aan staan. Het adres is je bronvermelding, en het staat bovenaan het bestand, dus het gaat vanzelf mee de afdruk in.
4. Zet afbeeldingen op overslaan voor materiaal dat je gaat afdrukken. Een halve pagina foto kost inkt en zegt op papier zelden wat de tekst niet al zegt; heb je de afbeelding wel nodig, zet ze dan met een regel per site aan voor die ene bron.
5. Selecteer op de pagina alleen het deel dat je in de les gebruikt – één uitleg, één opdracht, één tijdlijn – en haal de selectie op. Een compleet artikel van veertig schermen is geen hand-out.
6. Controleer de clip in de leesweergave en druk hem daar af. Dat is de weergave zonder Markdown-tekens; wat je daar ziet, is wat er op papier komt.

Instellingen voor docenten

Lesmateriaal moet twee dingen kunnen: op papier leesbaar zijn en volgend jaar nog terug te vinden zijn. Dat vraagt andere waarden dan gewoon lezen.

Het Deltaplan

Na 1953 besloot de regering de zeegaten in Zuidwest-Nederland af te sluiten.
De Oosterschelde bleef open: daar kwam een stormvloedkering met schuiven.

Waarom de Oosterschelde open bleef

  1. Het getij houdt de zoutwaternatuur in stand.
  2. De visserij was afhankelijk van doorstroming.
  3. Een kering met schuiven bleek technisch haalbaar.

Bron: entoen.nu/nl/deltawerken

Geen kopregel, geen logo, geen kolommen: platte tekst die je zelf opmaakt.

Drie lessen

Eén uitleg, één blad

Je vindt bij een museum een heldere uitleg over een historische gebeurtenis, met drie tussenkopjes en een lijstje oorzaken. Je selecteert dat deel, haalt de selectie op, controleert het in de leesweergave en drukt het daar af. Er komt één blad uit de printer, met de bron onderaan.

Dezelfde pagina rechtstreeks uit de browser afdrukken levert vier bladen op waarvan het eerste voor de helft uit een menu bestaat, met een cookiebalk en een aanbevelingsblok tussen de alinea’s. Het verschil zit niet in de tekst maar in alles eromheen.

Materiaal dat het schooljaar overleeft

De uitleg die je dit jaar gebruikt staat in de leeromgeving van de methode. Je haalt hem op naar de map van het vak, met het adres en de datum in de kop.

Volgend jaar is de methode geactualiseerd en staat de pagina op een ander adres, of helemaal niet meer. Jouw bestand is er nog, doorzoekbaar op onderwerp, en het adres in de kop laat zien waar het vandaan kwam – genoeg om te kijken of er een nieuwe versie is.

Twee vormen van dezelfde tekst

Voor de les druk je de tekst af. Voor twee leerlingen die met voorleessoftware werken, stuur je hetzelfde .md-bestand door. Ze hebben er geen extensie en geen account voor nodig; het opent in elke editor, en de voorleessoftware struikelt niet over navigatie, want die staat er niet in.

Dat is meteen de reden om afbeeldingen op “overslaan” te zetten voor drukwerk maar niet altijd voor de digitale versie: een afbeeldingslink zegt in een voorleesprogramma niets, maar een figuur in een digitale tekst soms wel. Met een regel per site kun je dat per bron kiezen.

Tegenover de gebruikelijke manieren

Iedere docent kent deze vijf. Ze werken allemaal; wat verschilt is hoeveel tijd ze kosten en wat er volgend jaar nog van over is.

Als de hand-out niet klopt

De afdruk beslaat meer bladen dan ik dacht

Meestal staan de afbeeldingen nog aan. Zet ze op “overslaan” en de linkregels en de gereserveerde ruimte verdwijnen. Helpt dat niet genoeg, selecteer dan op de pagina alleen het deel dat je nodig hebt en haal de selectie op – de printknop drukt de clip af, dus wat je niet ophaalt, komt ook niet op papier.

De opdracht die ik wilde staat er niet in

Interactieve opdrachten, invulvelden en oefeningen die pas na een klik verschijnen, zijn geen tekst op de pagina. Ze worden door een script opgebouwd en komen daarom niet mee. Wat wel meekomt, is de uitleg eromheen. Voor de opdracht zelf blijft een schermafbeelding of de originele pagina nodig.

Mag ik dit materiaal uitdelen?

Dat bepaalt de bron, niet de extensie. Er zit geen controle op auteursrecht in en er wordt geen licentie meegeleverd: je maakt een kopie van tekst die van iemand anders is. Voor gebruik in de klas gelden de regels van je school en van de rechthebbende, en de bronvermelding in de kop van het bestand is het minimum, niet de toestemming.

Er staat een blokje tekst tussen dat er niet hoort

Soms zet een site een aanbeveling of een colofon in dezelfde container als het artikel, en dan komt dat mee. Het staat er als gewone tekst, dus je haalt het in twee seconden uit het bestand – het is Markdown, geen HTML. Wil je dat structureel voorkomen bij een bron die je vaak gebruikt, haal dan een selectie op in plaats van de hele pagina.

Wat het niet doet

Er komt geen opgemaakte hand-out met logo en kopregel uit: het is platte tekst die je zelf verder opmaakt als dat nodig is. Video en audio worden niet opgeslagen en er worden geen schermafbeeldingen gemaakt; afbeeldingen blijven links naar de oorspronkelijke site. De extensie controleert ook niet of je het materiaal mag verspreiden – het auteursrecht van de bron blijft jouw verantwoordelijkheid.

Vragen