Kimin için

Yayın tarihi uydurulmayan makale kayıtları

Clean Clipper tarihi metinden tahmin etmez, sayfanın kendi üstverisinden okur: citation_date, JSON-LD datePublished, article:published_time, time[datetime] ve Unix damgaları. Sayfa tarih bildirmiyorsa alan bugünle doldurulmaz, boş kalır.

Tarihsiz kayıt, sonradan iş demek

Yayın tarihi olmayan bir makale kaydı, aylar sonra yeniden kurmanız gereken bir kaynakçadır. Daha kötüsü, birçok araç boş alanı kaydettiğiniz günün tarihiyle doldurur; o gün notta doğru görünen bir alan, bir yıl sonra sessizce yanlış veriye dönüşür. Yanlışın fark edilmesi de genellikle tam kaynak göstermeniz gereken ana denk gelir.

İkinci kayıp dipnotlar. Akademik metinlerin taşıyıcı yapısı kaynak bağlantılarıdır; dönüştürücü bunları düz bağlantıya çevirdiğinde ya da sayfa içi çapa oldukları için sildiğinde, notta numaralar kalır, karşılıkları kalmaz. Elinizde neye dayandığı belirsiz cümleler kalır.

Üçüncüsü sürüm. Bir ön baskı yerinde durmaz: mart ayında okuduğunuz v1, eylülde v3 olur, sonuçlar bölümü yeniden yazılır, yazar listesine iki ad eklenir. Adres aynı kalır, yer imi hâlâ açılır, ama açtığı metin başkadır. Okuduğunuz sürümün metni diskinizde durmuyorsa, hakem sizin aktardığınız bulguyu sayfada bulamadığında elinizde gösterilecek hiçbir şey olmaz.

Kayıtta ne değişir

• citation_date ve citation_publication_date okunur – arXiv, PubMed ve IEEE’nin yaydığı meta etiketleri
• Ayrıca JSON-LD datePublished, article:published_time, time[datetime] ve Unix damgaları
• Sayfa tarih bildirmiyorsa alan boş kalır; kayıt tarihi ayrı bir alandır, ikisi karışmaz
• Kaynak bağlantıları [^1] dipnotlarına dönüşür, tanımları notun sonunda durur
• Yazar alanı süzülür: bölüm başlıkları, yayın adları ve düğme metinleri yazar diye yazılmaz
• Kaynak adresi frontmatter’a girer, böylece not tek başına atıf verilebilir olur
• Aynı sayfanın ikinci kaydı birincinin üzerine yazmaz, sayı eki alır – iki sürüm yan yana durur ve farkı diff aracı gösterir
• Kurum girişi arkasındaki tam metinler de kaydedilir; okunan şey tarayıcının sizin oturumunuz için çizdiği sayfadır

---
title: "Dijital arşivlerde üstveri kalitesi"
source: "https://dergipark.org.tr/tr/pub/…"
date: "2021-06-30T00:00:00.000Z"
extraction: "dom"
---

Çalışmanın derlemi, açık erişimli dergilerin künye alanlarından
toplanmıştır.[^1]

[^1]: Türk Kütüphaneciliği, 35(2), s. 210-232.

Kaynak klasörü için kurulum

Amaç, altı ay sonra kaynakçayı yeniden kurmak zorunda kalmamak. Beş adım, hepsi bir kerelik; sonrasında okuduğunuz her makale atıf verilebilir bir dosya olarak iner.

1. Eklentiyi kurun, simgesine sağ tıklayıp Seçenekler’i açın.
2. Klasör olarak kaynakça klasörünüzü seçin – vault’unuzdaki Kaynaklar ya da projenin sources dizini. Tarayıcı izni bir kez sorar; izin yalnızca o klasörü kapsar.
3. Frontmatter bölümünde title, author, source, date ve extraction alanlarının hepsini açık bırakın. Atıf için ilk dördü, metnin hangi yoldan alındığını denetlemek için beşincisi gerekir.
4. Dosya adı şablonunu {date}-{title} yapın. Türkçe sayfaların bir bölümü tarih bildirmediği için bu ön ek orada kaydettiğiniz günü gösterir; yayın tarihini her zaman frontmatter’daki date alanından okuyun, dosya adından değil.
5. Görselleri “bağlantı olarak bırak” ayarında tutun. Makaledeki şekiller çoğu zaman tartışmanın parçasıdır; bağlantı hiç değilse hangi şeklin nerede olduğunu söyler.
6. Aynı makaleyi sürüm değiştiğinde yeniden kaydedin. İkinci dosya sayı eki alır, birincinin üzerine yazmaz; iki dosya arasındaki diff, sonuç bölümünde neyin değiştiğini gösterir.

Araştırmaya uygun değerler

Aşağıdakiler öntanımlıdan sapan değerler ve her birinin gerekçesi genel okuma değil, atıf verilebilirlik.

---
title: "Açık erişim dergilerinde üstveri eksikliği"
source: "https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/…"
author: "Yıldız, A."
date: ""
extraction: "dom"
---

Örneklemin %38’inde yayın tarihi alanı hiç doldurulmamıştır.[^2]

[^2]: Aynı çalışmanın Mart sürümünde bu oran %31 olarak verilmişti;
      iki kayıt yan yana durduğu için fark görülebiliyor.

Üç gerçek oturum

Ön baskının iki sürümü

Mart ayında bir ön baskıyı okuyup kaydediyorsunuz. Eylülde aynı adres v3 sunuyor: sonuçlar bölümü yeniden yazılmış, yazar listesine iki ad eklenmiş. Yeniden kaydediyorsunuz; ikinci dosya sayı eki alıyor, birincisi yerinde kalıyor.

İki dosyayı bir diff aracında açtığınızda değişen paragraflar tek tek görünüyor. Hangi sürüme dayandığınızı yazınızda belirtebiliyor, hakem sorduğunda da metnin o hâlini gösterebiliyorsunuz.

Kurum girişi arkasındaki tam metin

Üniversite ağı üzerinden eriştiğiniz bir dergide makalenin tam metni açık. Eklenti tarayıcının sizin oturumunuz için çizdiği sayfayı okuyor; kayıt, ekranda gördüğünüz metnin aynısı oluyor. Dipnotlar [^1] biçiminde toplanıyor, tanımları dosyanın sonuna iniyor.

Abonelik ertesi yıl yenilenmediğinde sayfa artık açılmıyor ama dosya duruyor. Adres frontmatter’da olduğu için atıf hâlâ tam verilebiliyor.

Tarih bildirmeyen bir kaynak

Bir kurum sayfasında rapor duruyor, ama sayfa yayın tarihini hiçbir yerde bildirmiyor: JSON-LD’de yok, article:published_time konmamış. Kayıtta date alanı boş çıkıyor.

Boş alan, sizi tarihi başka yerden aramaya yönlendiriyor – raporun kendi kapağından, kurumun duyurusundan. Alan kayıt gününün tarihiyle doldurulsaydı bu soruyu hiç sormayacak, kaynakçaya yanlış bir yıl yazacaktınız.

Kaynak saklamanın yolları

Her biri kullanılıyor ve her birinin bir bedeli var. Üçüncü sütun bu eklentiyi de aynı ölçüye vuruyor.

Kayıt eksik çıktıysa

Tarih alanı neden boş?

Sayfa tarihi hiçbir yerde bildirmediği için. Eklenti citation_date, JSON-LD datePublished, article:published_time, time[datetime] ve Unix damgalarına bakar; hiçbiri yoksa alanı boş bırakır. Türkçe ilk elli sitede bu sık görülür ve bu, çıkarımın değil o sayfaların özelliğidir. Boş alan, doldurulmuş yanlış alandan iyidir: yanlışı fark etmeniz için hiçbir işaret olmazdı.

Dipnot numaraları var, tanımları yok

Sayfa numaraları metne yazmış ama karşılıklarını ayrı bir bölümde, JavaScript ile açılan bir katmanda tutuyorsa böyle olur. Bu bölümü açıp öyle kaydedin. Sayfanın gövdesinde duran referans bağlantıları [^1] biçimine çevrilir ve tanımları dosyanın sonunda toplanır – bu iş, temizleyici bağlantıların dayandığı kimlikleri silmeden önce yapılır.

PDF makaleyi neden kaydetmiyor?

Çünkü eklenti HTML sayfaları üzerinde çalışır; PDF görüntüleyici tarayıcının ayrı bir bileşenidir ve orada okunacak bir DOM yoktur. Makalenin bir HTML sürümü varsa onu kaydedin. PDF için okuyucunuzun kendi dışa aktarma araçlarını kullanın.

Yazar alanına yanlış bir ad mı yazıldı?

Nadiren, ama olabilir. Alan yapılandırılmış veriden ve yazar satırlarından okunur; bölüm başlıkları, yayın adları ve düğme metinleri gibi sık görülen yanlış eşleşmeler elenir. Emin olunamayan durumda alan boş bırakılır. Kaydetmeden önce önizleme penceresini açık tutmak, bu alanı düzeltmenin en ucuz yoludur.

Yapmadıkları

PDF indirmez ve PDF okumaz: iş, tarayıcının çizdiği HTML sayfası üzerinde biter. Kaynakçayı ayrıştırmaz, BibTeX üretmez, DOI çözmez – dipnotları taşır, bibliyografik kayda dönüştürmez. Sayfa tarih bildirmiyorsa hiçbir yerden tahmin etmez; Türkçe web’in bir bölümünde, özellikle mağaza ve tarife sayfalarında, alan bu yüzden boş çıkar. Bu, eklentinin değil o sayfaların özelliğidir.

Sorular