Kimin için

Alıntılanabilir kalan kaynak malzeme

Ekran görüntüsü ya da yer imi olarak toplanan araştırma, tam da kaynak göstermeniz gereken anda işe yaramaz hâle gelir. Frontmatter’lı Markdown gelmez: alıntı, geldiği adresten ve künyesinden kopmaz, dosya da sizin klasörünüzde kalır.

Alıntı kaynağından koptuğunda

Yazarken topladığınız malzeme genellikle üç yerde birden durur: birkaç yer imi, birkaç ekran görüntüsü ve bir belgeye yapıştırılmış paragraflar. Teslime bir gün kala hangi cümlenin nereden geldiğini bulmak, malzemeyi toplamaktan uzun sürer. Bulunamayan alıntı da metinden çıkar – yani yapılan araştırma boşa gider.

İkinci sorun künye. Bir sayfayı kopyaladığınızda yazar satırı ve yayın tarihi metinle birlikte gelmez; sonradan eklemek için sayfaya dönmeniz gerekir, sayfa da o arada değişmiş olabilir. Kaynağı adresiyle, yazarıyla ve tarihiyle birlikte saklamak, bu işin tek seferde bitirilmiş hâlidir.

Üçüncüsü kaynağın altınızdan değişmesi. Bir yazı yayımlandıktan sonra sessizce düzeltilir: bir rakam güncellenir, bir cümle çıkarılır, bir başlık yumuşatılır. Sizin alıntıladığınız cümle sayfada artık yoktur ve bunu size ilk söyleyen kişi genellikle okuyucu olur. Metnin okuduğunuz hâli kendi diskinizde duruyorsa tartışma bir dakikada biter; durmuyorsa hiç bitmez.

Malzemede ne değişir

• Her notun frontmatter’ında başlık, yazar, kaynak adresi ve sayfa bildiriyorsa yayın tarihi
• Gezinme, banner ve tanıtım blokları olmadan makale metni – doğrudan alıntı yapmaya hazır
• Yazar alanı süzülür: bölüm başlıkları ve düğme metinleri yazar diye yazılmaz, emin olunamayınca boş bırakılır
• Tek bir paragrafı almak için seçim kaydı; ne seçtiyseniz o kaydedilir
• Dosyalamadan önce sonucu Markdown işaretleri olmadan göstermek için okuma görünümü
• Dosyalar kendi klasörünüze, hiçbir şirketin denetlemediği düz bir biçimde iner
• Aynı sayfanın ikinci kaydı üzerine yazmaz, sayı eki alır – yazı sessizce düzeltilirse iki hâli karşılaştırabilirsiniz
• Metne tek kelime eklenmez ve çıkarılmaz; atılan tek şey makalenin çevresindeki servis bloklarıdır

---
title: "belge - Güncel Türkçe Sözlük"
source: "https://sozluk.gov.tr/?ara=belge"
date: ""
extraction: "dom"
---

**belge** (isim)

1. Bir gerçeğe tanıklık eden yazı, fotoğraf, resim, film vb. vesika, doküman.

Malzeme klasörünü kurmak

Amaç, teslime bir gün kala hangi cümlenin nereden geldiğini aramak zorunda kalmamak. Beş adım, hepsi bir kerelik.

1. Eklentiyi kurun, simgesine sağ tıklayıp Seçenekler’i açın.
2. Klasör olarak yazının kendi klasörünü seçin, örneğin yazilar/2025-dosya/kaynaklar. Malzeme metnin yanında durur ve onunla birlikte yedeklenir.
3. Frontmatter’da author, date ve source alanlarını açık bırakın. Künyenin üç bileşeni budur ve sonradan eklemek sayfaya geri dönmek demektir – sayfa o arada değişmiş olabilir.
4. Dosya adı şablonunu {domain}-{title} yapın. Aynı olay hakkında dört kaynak topladığınızda hangisinin hangisi olduğu adından anlaşılır; başlıklar birbirine benzer, alan adları benzemez.
5. Simge tıklaması ayarını önizleme penceresinde bırakın. Alıntı alacağınız yerde yazar ve tarih alanlarını kaydetmeden görmek, sonradan düzeltmekten ucuzdur.
6. Bir kaynakta deneyin: alıntılayacağınız paragrafı sayfada seçip öyle kaydedin. Dosyaya yalnızca seçim ve künye girer.

Yazara uygun değerler

Aşağıdakiler öntanımlıdan sapan değerler. Üçüncü sütun, her birinin genel okuma için değil, alıntı verilebilirlik için neden böyle olduğunu söylüyor.

---
title: "Türkçede alıntı sözcüklerin yazımı"
source: "https://…/yazim-kilavuzu/…"
author: ""
date: ""
extraction: "dom"
---

Sayfanın üstünde büyük puntoyla “Dil ve Edebiyat” yazıyordu; bu bir
bölüm başlığı, yazar adı değil. Alan bu yüzden boş bırakıldı –
emin olunamayan bir ad yazmaktansa hiç yazılmıyor.

> Alıntı sözcükler, özgün yazımlarıyla değil, Türkçenin ses yapısına
> uydurulmuş biçimleriyle yazılır.

Üç gerçek oturum

Sessizce düzeltilen bir cümle

Bir yazıdan alıntı aldınız ve kaydettiniz. Üç hafta sonra editör o cümleyi kaynakta bulamadığını söylüyor: yazı düzeltilmiş, cümle çıkarılmış. Sayfayı yeniden kaydediyorsunuz; ikinci dosya sayı eki alıyor.

İki dosyanın farkı, çıkarılan cümleyi tam olarak gösteriyor. Elinizde okuduğunuz hâlin metni ve adresi olduğu için tartışma bir dakikada bitiyor; ekran görüntüsü olsaydı iki resmi yan yana koyup gözle karşılaştırmanız gerekecekti.

Bir tanımı sözlükten almak

Yazıda geçen bir terimin resmî tanımını kullanacaksınız. Sözlük sayfasında maddeyi seçip kaydediyorsunuz; dosyada tanım, başlık ve kaynak adresi duruyor, sayfanın gezinmesi durmuyor.

Metni yazarken klasörde terimi aratıp tanımı yerine koyuyorsunuz. Atıf için sayfaya geri dönmeniz gerekmiyor: adres notun kendi başlığında.

Dört kaynağı tek klasörde toplamak

Bir dosya yazısı için bir kurum açıklaması, iki haber metni ve bir uzman yazısı topluyorsunuz. Dördü de kaynaklar klasörüne, adlarının başında alan adıyla iniyor; her birinin başında kendi künyesi var.

Yazarken hangi iddianın hangi kaynaktan geldiği dosya adından ve frontmatter’dan görünüyor. Teslimden önceki son okumada kaynakçayı kurmak, klasörü baştan sona okumak kadar sürüyor.

Malzeme toplamanın yolları

Her biri kullanılıyor ve her birinin bir bedeli var – bu eklentinin de.

Künye eksik çıktıysa

Yazar alanı neden boş?

Çünkü sayfa yazarı güvenilir biçimde bildirmemiş. Alan yapılandırılmış veriden ve yazar satırlarından okunur; bölüm başlığı, yayın adı ya da düğme metni gibi sık görülen yanlış eşleşmeler elenir. Emin olunamayan yerde alan boş bırakılır – künyeye yanlış bir ad yazmak, boş bırakmaktan çok daha pahalıdır, çünkü yanlışı fark etmeniz için hiçbir işaret kalmaz.

Tarih neden yok?

Sayfa yayın tarihini bildirmediği için. Türkçe ilk elli sitede bu sık rastlanır: tarih JSON-LD verisinde yoktur, article:published_time konmamıştır. Bu, çıkarımın değil o sayfaların özelliğidir. Tarih yazı için gerekliyse metnin içinden ya da kurumun duyurusundan bulup kendiniz not edersiniz.

Ödeme duvarının arkasındaki yazı gelmedi

Abone olduğunuz ve ekranda okuyabildiğiniz bir yazı normal şekilde kaydedilir, çünkü eklenti tarayıcınızın sizin oturumunuz için çizdiği sayfayı okur. Ekranda yalnızca ilk paragraf görünüyorsa dosyaya da yalnızca o girer: eklenti kilidi açmaz, sizin adınıza giriş yapmaz.

Alıntının biçimlendirmesi neden kayboldu?

Kaybolan şey biçimlendirme değil, sayfanın tipografisi. Kalın, italik, alıntı bloğu, liste ve bağlantı Markdown karşılıklarıyla korunur; yazı tipi, punto, renk ve yerleşim korunmaz – çünkü çıktı ekran görüntüsü değil metin. Yazıya girecek olan zaten metin.

Yapmadıkları

Yazmaz ve yeniden yazmaz: özet çıkarmaz, üslup düzeltmez, cümle önermez. Makale gövdesinde tek kelime eklenmez ya da çıkarılmaz – yalnızca çevresindeki servis blokları atılır. Sayfanın yerleşimini ve tipografisini saklamaz; sakladığı metindir, ekran görüntüsü değil. Sayfa yazar bildirmiyorsa alan boş kalır, tahmin yürütülmez.

Sorular